John West en de gestolen Picasso (een feuilleton) Deel 13 – Rouwproces, Berlijn (Kerst 1987)

Het bruine houten kistje met daarin het rapport “Strategische Verteidigungsinitiative,” met als ondertitel “Initiative zum Aufbau eines Abwehrschirms gegen Interkontinentalraketten,” hield Sepp Sanders onder zijn rechteroksel geklemd toen hij in paniek de zitkamer van Adolf Hitler uitrende. In zijn linkerhand hield hij de brandende aansteker om zijn vlucht uit de Führerbunker bij te lichten Op de drempel, die Hitler’s zitkamer van Hitler’s kantoor scheidde, struikelde hij over een van de tafelpoten die van de tafel uit de zitkamer afgebroken was toen Mario Bos in zijn blinde woedeaanval de tafel tegen de achterwand van de zitkamer van Adolf Hitler aan stukken gesmeten had.

Vloekend en huilend en struikelend en tierend zeilde Sepp Sanders door het kantoor van Adolf Hitler de conferentiezaal van de Führerbunker binnen. Hij stoethaspelde bijna uit de bocht toen hij rechtsaf de entreehal van de bunker binnenstormde. Enkele seconden later vloog hij door de deuropening van de Führerbunker naar buiten, de hal voor de Führerbunker in, en stopte zijn vlucht abrupt op het moment dat hij een enorme steek in zijn borst voelde. Precies op de plek waar hij meende dat zijn hart zat. Het vlammetje van zijn aansteker had de orkaan doorstaan en toverde vluchtige, magische, demonische voorstellingen van Sepp Sanders op de wanden van de bunkerhal.

Was nu het moment aangebroken dat hij de prijs moest betalen voor zijn onbezonnen trip naar de hel? Waarom had hij gedacht deze “practical joke” uit te moeten voeren? Had hij zijn gezonde verstand gebruikt bij het plannen van deze missie of was het een verkapte manier om zelfmoord te plegen? Niet elke koketterie met zelfdestructie loopt uit op een anekdote. Roekeloosheid was niet hetzelfde als moed. Dat had Aristoteles al vijfhonderd jaar voor de geboorte van Jezus Christus verwoord in het concept “de gulden middenweg.” En iedereen wist: Aristoteles was niet van lotje getikt.

Godverdomme, wat had hij een pijn in zijn borst!

Waarom had juist hij, Sepp Sanders, van alle miljarden dwazen in de wereld, het idee opgevat om de Führerbunker te bezoeken? Sepp Sanders vond zichzelf niet stoer of grappig meer. Hij vond zichzelf nu met voorsprong de grootste malloot van de twintigste eeuw. Er was niets om trots op te zijn. Wat was de waarde van de vondst van het bruine houten kistje met daarin een rapport dat informatie leek te bevatten over een raketschild dat alle kernwapens in de hele wereld in één klap overbodig zou maken als hij straks doodging aan een hartaanval en het bruine houten kistje met wereldschokkende inhoud inclusief zijn beste vriend Mario Bos binnen enkele maanden voor eeuwig bedolven zouden zijn onder een dikke laag DDR-cement?

Sepp Sanders stond op het punt om een hartaanval te krijgen. Misschien was de hartaanval al bezig en werd op ditzelfde moment een aorta van een hartkamer gescheurd? Hoe moest dit verdergaan? Hij kon moeilijk zichzelf reanimeren.

In de hal, waarin zich links van Sepp Sanders de trap bevond die de verbinding vormde tussen de Führerbunker en de Vorbunker, bleef Sepp Sanders staan om op adem te komen. Zou hij hier sterven aan een hartaanval? Hij kon nog vrij helder nadenken, dus hij leefde nog. Waarschijnlijk zat zijn aorta nog vast aan zijn hartkamer. En een hartstilstand had hij ook niet gehad want hij kon nog ademen. Zijn handen liet hij voorovergebogen op zijn knieën rusten. Het bruine houten kistje hield hij nog steeds onder zijn rechteroksel geklemd. In zijn linkerhand bleef het vlammetje van de gasaansteker toveren met licht.

Sepp Sanders kon bijna geen lucht krijgen. De pijn in zijn borst hield aan. Was het dan niet zijn hart dat de pijn veroorzaakte, maar iets anders. Waren het zijn longen?

Zijn longen voelden onmachtig als een fietspomp op een houten plankje waarvan de pompslang van de pompstang is losgeschoten, zonder dat de verwoed doorpompende pomper het doorheeft. En dan maakt het voor de pomp niet meer uit of de pompslangnippel verstopt is of niet. Voor de pompende pomper trouwens ook niet. Het is voor allebei compleet waardeloos.

Was hij aan het hyperventileren? Zo slecht was zijn conditie toch niet? Wat was hyperventileren ook alweer? Teveel of juist te weinig zuurstof? Het zou wel te weinig zijn, want hij had het Spaans benauwd. Of werd die uitdrukking slechts gebruikt als je in paniek was? Dat moest hij toch eens gaan uitzoeken als hij dit oordeel overleefde.

Had zijn plotselinge benauwdheid iets met de dood van zijn beste vriend Mario Bos te maken? Zat hij ergens aan het begin van de vijf fases van rouw? Hoe zat het ook alweer? Ontkenning, boosheid, een gevecht of uitdaging aangaan, depressie en aanvaarding.

Sepp Sanders kon moeilijk ontkennen dat Mario Bos dood was. De onnatuurlijke houding waarin Mario Bos in het midden van de zitkamer van Adolf Hitler leek te hangen. Met een tafelpoot die via zijn linkeroog meer dan tien centimeter diep zijn schedel binnengedrongen was. Het bebloede hoofd dat eruit zag als een met poedersuiker bestrooide oliebol. Er was geen tijfel over mogelijk dat Mario Bos dood was.

Met die boosheid had hij fase twee ook gelijk gehad, want de woede op zichzelf over de dood van Mario Bos was grenzeloos. Waarschijnlijk was zijn woede er mede de oorzaak van dat hij eerst dacht dat hij een hartaanval kreeg of een hartstilstand had en daarna dat hij hyperventileerde of een klaplong had. Zou dat zijn benauwdheid verklaren? Een klaplong? Waarschijnlijk niet, want hij had niks horen klappen.

Fase drie was een gevecht of uitdaging aangaan. Nu moest Sepp Sanders even diep nadenken. Een gevecht had hij niet gehad en was hij ook niet van plan aan te gaan. Vechten was voor domme mensen en aangezien hij niet dom was loste hij zijn problemen altijd met zijn slimheid en verbale gaven op. Maar een uitdaging aangaan? Dat had hij toch net gedaan? De Führerbunker bezoeken. Hij had zelfs een grote schat uit de bunker meegenomen. Een schat die het dreigende vooruitzicht van een compleet door kernwapens verwoeste wereld misschien voor altijd weg zou nemen.

Een nieuwe uitdaging aangaan? Hij moest er even niet aan denken. Ja, deze bunker en de zone des doods heelhuids verlaten. Snel de doorgang in de Muur passeren, de Mohrenstrasse uitlopen, zijn uniform verwisselen voor zijn trainingspak achter het vierkanten transformatorhuisje in het kleine verlaten parkje dat aan de kruising van de Mohrenstrasse en de Otto Grotewohlstrasse lag en vervolgens via de Friedrichstrasse richting Checkpoint Charlie en de rest. Vrijheid! Toekomst! Maar ook zou hij de confrontatie met de nabestaanden van Mario Bos aan moeten gaan. Daar was geen ontkomen aan. Hoe zou de vriendin van Mario Bos, Suzan Vanderbergh, reageren?

Fase vier. De depressie. Hij voelde zich kut. Hij zou zich wel altijd kut blijven voelen over de dood van Mario Bos. Kut was een duur woord voor depressief, nu hij Mario Bos de dood in had gedreven met zijn roekeloze avontuur. Vanzelfsprekend! Het was niet Sepp Sanders geweest die de tafelpoot meer dan tien centimeter diep de schedel van Mario Bos had ingejaagd. Maar hij voelde zich wel verantwoordelijk. En dus kut. Uh… depressief.

Gelukkig waren er genoeg medicijnen tegen depressies. Flink veel sporten, niet te diep nadenken, af en toe te veel drinken en veel leuke dingen doen met leuke mensen, zoals een strandwandeling met de buren of op kraamvisite bij een ex. Al kon hij de laatste twee activiteiten beter schrappen van zijn lijstje “Dingen die ik moet doen als ik depressief ben,” want anders zou hij depressief worden van zaken die hij had kunnen vermijden in plaats van minder depressief worden van zaken die je moet doen. Even begreep hij zijn gedachtegang niet meer, maar daarna gelukkig weer wel.

De laatste fase van rouw was de makkelijkste: acceptatie. Dat klonk goed. Omdat hij voorlopig toch nog door de vier andere fases heen moest gaan zou hij de acceptatie voorlopig maar laten voor wat hij was. Hij had voorlopig genoeg te rouwen aan zijn hoofd. Dus als hij het goed begrepen had zat hij nu, nog geen half uur nadat Mario Bos dood was, al ergens tussen fase drie en vier in. Dat rouwen ging eigenlijk best heel snel.

Zweet droop van zijn voorhoofd, neus en kin op de betonnen vloer van de hal. Zweet stroomde via de achterkant van zijn nek over zijn rug. Hij hoorde zijn natte overhemd zuigende geluiden op zijn rug maken. Zijn benen trilden zo erg dat het leek of hij aan het tapdansen was.

‘Je moet ontspannen, Sepp Sanders! Je moet ontspannen!’ riep Sepp Sanders tegen zichzelf. Hij hoorde het geluid van zijn bibberende, schreeuwende stem weergalmen tegen de muren van de lege betonnen hal.

‘Het is nu noodzaak dat je kalm blijft! Je hebt zojuist je beste vriend verloren! Dat gebeurt niet elke dag! En bovendien is het min of meer jouw schuld, Sepp Sanders! Met je malle obsessie om op de dag voor Kerstmis 1987 de Führerbunker te gaan bezoeken!’

Sepp Sanders ging rechtop staan. Hij verplaatste de brandende aansteker van zijn linker naar zijn rechterhand. Daarna pakte hij met zijn linkerhand het bruine houten kistje onder zijn rechteroksel vandaan, hief zijn armen wanhopig in de lucht alsof hij een God aanriep waarin hij niet geloofde, sloot zijn ogen en schreeuwde de longen uit zijn lijf van ellende en verdriet.

‘Mario! Mario Bos! Het spijt me! Het spijt me zo ontzettend! Mario! Mario!’

Tranen stroomden over de bezwete wangen van Sepp Sanders. Met gebalde vuisten bleef hij de afwezige Almachtige aanroepen, waarbij hij tot zijn schrik de aansteker in zijn rechterhand een moment uit liet gaan en daarna weer ontstak. Had hij het gevoel dat de ziel van Mario Bos zich ergens boven hem bevond en hem op de een of andere manier kon horen, of zelfs zien? Hij wist het niet. Dat krijg je er nu van als je een agnostisch atheïst was. Het had net zoals alle zaken in het leven zijn voor en nadelen. Maar zelfs als de ziel van Mario Bos hem kon horen of zien, en hij was ervan overtuigd dat zoiets onmogelijk was, zouden er geen woorden bestaan die Mario Bos vergeving konden vragen om wat er gebeurd was. Vergeving was onmogelijk. De dood van Mario Bos was onherroepelijk.

Het dode lichaam van Mario Bos bevond zich enkele tientallen meters achter hem.

Verdomme! De wachttoren! Opeens dacht hij aan de wachttoren! Daar moest hij ook nog langs! Toen ze op weg naar de Führerbunker waren aangesproken door de Oost-Duitse grenswachten in de wachttoren was Sepp Sanders verstijfd geweest van angst en schrik. Mario Bos had hen gered door zich in een opwelling om te draaien en de Hitlergroet uit te brengen. De Oost-Duitse grenswachten waren na enige aarzeling in luid gelach uitgebarsten. En nu zou Sepp Sanders alleen onder dezelfde wachttoren door moeten lopen. Alleen! En dat terwijl alle Oost-Duitse grenswachten in koppels liepen!

Hoe moest hij verklaren dat hij alleen terug kwam lopen uit de richting van de Führerbunker? Alle Oost-Duitse grenswachten leken vanuit de verte op elkaar. Ze hadden eigenlijk allemaal de bouw en leeftijd van Sepp Sanders en Mario Bos. Ze waren allemaal blank en de meesten hadden een vrij atletisch postuur. Slechts een enkele Oost-Duitse grenswacht had het postuur van een michelinmannetje in een te krap uniform.

Hoe konden de leiders van het communisme immers toestaan dat de beschermers van het arbeidersparadijs in het Oosten, waar de idealen van een gezond lichaam, hard werken, soberheid en saamhorigheid hoog in het rode vaandel werden gevoerd, zich volpropten met zionistische vette worsten, die zo vet waren dat als je er een hap van nam een fontein van gesmolten vet in een halve cirkel uit je mond sproeide? Volgens de logica van deze grote rode roergangers, de spirituele nazaten van Karl Marx – die trouwens aan zijn uiterlijk te zien te beroerd was om een eenvoudige kapper een paar centen te laten verdienen door eens een keer naar de kapper te gaan in plaats van bibliotheken onveilig te maken door zijn met goedkope sigaren geparfumeerde ragebol in andermans boeken te steken – was dergelijk gedrag toch voorbehouden aan kapitalistische zwakkelingen uit het tot op het bot geperverteerde Westen? Parasiterende schoften die op een kans loerden om op het juiste moment in en uit de varkenscyclus te stappen en zichzelf hadden geprogrammeerd om enkel hun lusten te volgen, naar boven te likken, naar onderen te trappen en zo veel mogelijk lichaamsgassen met veel theater uit de krochten van hun vleesklomp te laten ratelen, suizen en knallen. Zweterige vleesklompen die nauwelijks een blik konden opvangen van de buitenwereld doordat hun oogleden opgezwollen waren van de obesitas, die ze van hun ouders hadden geërfd zodat ze er niets aan konden doen en zich volgoten met eindeloze hoeveelheden bier, emmers bier, sloten bier, tsunami’s aan bier, waar je kop pimpelpaars van werd, je hersens van verweekten, je zorgvuldig aangeleerde remmingen van verdwenen, zodat je gedrag liederlijk, onsmakelijk en gênant werd?

Sepp Sanders besefte opeens dat hij zich wel heel erg liet meeslepen door zijn woede, die zonder twijfel veroorzaakt werd door de dood van Mario Bos. Hij voelde zich opeens heel duidelijk een gevalletje twee in de vijf fases van rouw.

Hij moest zichzelf wel weer onder controle zien te krijgen, want hij was nog maar aan het begin van de moeilijke terugweg naar huis. Als hij zichzelf nu niet kon vertrouwen wie moest hij dan vertrouwen? Mario Bos was dood. Sepp Sanders stond er helemaal alleen voor. Hij kon alleen maar zichzelf vertrouwen vanwege het simpele feit dat hij alleen was. Er was niemand anders. Of je moest dat sadistische addergebroed meerekenen dat ook nog beweerde dat het communisme wetenschappelijk was! ja, het communisme was volgens de heldere lichten uit het oosten een wetenschap en geen ideologie! Oeps, daar ging hij weer. Krankzinnig worden was wel het laatste wat hij zich nu kon permitteren.

Sepp Sanders was ooit een keer met een vriendinnetje mee geweest naar de eerste les van een cursus mindfulness omdat het gratis was. Omdat hij een fotografisch geheugen had kon hij zich de ademhalingstechnieken die hem toen waren aangeleerd feilloos reproduceren. Het was alsof de vrouw die de training destijds had gegeven naast hem stond. Hij kon haar in gedachten weer voor zich zien. Hij was alleen haar naam even kwijt. Sepp Sanders barstte in lachen uit. Daar had hij zichzelf mooi voor de gek gehouden! Tanja Zalmstra natuurlijk!

De oefening had “De ademfocus” geheten. “Zoek een ruimte waar je ongestoord, gedurende een twintigtal minuten, kunt oefenen. Je kunt blijven staan waar je staat. Je houding: rechte rug, je hoofd omhoog,  alsof er aan je kruin een touwtje zit dat je naar het plafond trekt, kin iets ingetrokken, handen losjes langs je lichaam. Een fiere houding, met eventueel een klein glimlachje rond de lippen.”

Dat van die twintig minuten sloeg hij over, want hij had meer te doen. Na drie keer diep ademhalen was Sepp Sanders klaar.

‘Zo, ik ben Ghanezen, dames en heren! Ik ben maar liefst drie volwassen Ghanezen! Mindfulness is het beste ghaneesmiddel dat er is!’

Nadat Sepp Sanders uitgelachen was klemde hij het bruine houten kistje met daarin het rapport “Strategische Verteidigungsinitiative,” met als ondertitel “Initiative zum Aufbau eines Abwehrschirms gegen Interkontinentalraketten,” stevig onder zijn rechteroksel en stapte kordaat en ontspannen in de richting van de trap die hem naar de Vorbunker zou leiden. De brandende aansteker bevond zich weer in zijn linkerhand.

Met de energie van Mario Bos voor altijd in zijn hart ging Sepp Sanders op weg naar de verwrongen geraamten van de drie stel stapelbedden van de familie Goebbels. Sepp Sanders had geconcludeerd dat hij alleen met de hulp van de stapelbedden van de familie Goebbels een bouwwerk in elkaar kon zetten waarlangs hij veilig door de meest rechtse luchtfilter van de Vorbunker naar buiten kon klimmen. De juiste luchtfilter, die eruit zag als een schoorsteen,  was de luchtfilter waarvan de opening als enige niet was afgesloten door een ernstig verroeste metalen beschermingskap. Laatste ezelsbruggetje: de luchtfilter bevond zich extreem-rechts.

Nieuwe hoofdstukken van dit feuilleton verschijnen elke zondag als eerste op thrillerlezers.nl.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s