Deze week was het 99 jaar geleden dat de beroemde Britse acteur Robert Hardy geboren werd. Hardy overleed in 2017 en ik schreef destijds het volgende in memoriam:

Overpeinzingen bij de dood van Robert Hardy (1925-2017)

Op 3 augustus 2017 overleed op 91-jarige leeftijd de Britse acteur Robert Hardy in Denville Hall, een historisch gebouw in het noordwesten van Londen, dat in gebruik is als bejaardentehuis voor professionele acteurs, actrices en andere mensen uit de theaterwereld.

Robert Hardy is in Nederland vooral beroemd geworden door zijn rol als dierenarts in de tv-serie “James Herriot” (1978-1980 en 1988-1990) en zijn rol als minister van Toverkunst in de serie films naar de Harry Potter-boeken van J.K. Rowling.

Vier jaar geleden zou Robert Hardy zijn laatste rol spelen als Winston Churchill in Peter Morgan’s toneelstuk “The Audience,” maar moest van zijn optreden afzien nadat hij bij een val diverse ribben brak.

In de Tweede Wereldoorlog moest Robert Hardy zijn studie Engels aan de befaamde universiteit van Oxford tijdelijk onderbreken door zijn dienst bij de Royal Air Force. Aan Oxford kreeg Robert Hardy onder anderen les van de beroemde schrijvers en boezemvrienden C.S. Lewis en J.R.R. Tolkien.

C.S. Lewis is vooral beroemd geworden door zijn zevendelige kinderboekenserie “The Chronicles of Narnia,” waarvan wereldwijd meer dan 100 miljoen exemplaren zijn verkocht.

J.R.R. Tolkien is de schrijver van onder meer “The Hobbit” en “The Lord of the Rings.”

De Amerikaanse president John Fitzgerald Kennedy werd op 22 november 1963 om 12.30 uur lokale tijd dodelijk getroffen door twee kogels, die door “the lone wolf” Lee Harvey Oswald, vanaf de vijfde verdieping van de “Texas School Book Depository,” 411 Elm Street, werden afgevuurd met een “Mannlicher–Carcano,” 6.5×52mm Carcano Model 91/38″ geweer met telescoopvizier, op het moment dat Kennedy’s presidentiële limousine, een 1961 Lincoln Continental four door convertible (model 74A), waarvan de codenaam voor de U.S. Secret Service SS-100-X was, over Dealy Plaza, aan de westkant van downtown Dallas, Texas, werd gereden door agent van de U.S. Secret Service William Robert Greer.

Op dezelfde dag dat John Fitzgerald Kennedy werd vermoord, overleden twee wereldberoemde Britse schrijvers: C.S. Lewis en Aldous Huxley. Door de mediagekte die in de Verenigde Staten rond de moord op John Fitzgerald Kennedy losbarstte, voor het eerst in de geschiedenis van de televisie verzorgden de grote Amerikaanse televisiestations drie dagen lang, vanaf het moment dat er schoten te horen waren op Dealy Plaza in Dallas, Texas tot en met de begrafenis van John Fitzgerald Kennedy op “Arlington National Cemetery,” één van de 139 nationale begraafplaatsen van de Verenigde Staten, gelegen op een groene heuvel boven de rivier Potomac in Arlington County, Virginia, met zicht op Washington D.C., op 25 november 1963, 24 uur per dag live televisie, zonder dat de live uitzending werd onderbroken door commercials, werd er geen aandacht besteed aan de dood van C.S. Lewis en Aldous Huxley.

Wereldberoemd zijn en toch onopgemerkt overlijden. Het zal je maar gebeuren.

Een zelfde lot zou in Nederland op 2 november 2004 de mateloos populaire ex-profwielrenner Gerrie Knetemann treffen toen hij tijdens een mountainbikerit door de bossen en duinen in de buurt van Bergen, Noord-Holland overleed aan de gevolgen van een longembolie, enkele uren nadat regisseur, acteur, scenarioschrijver, columnist, programmamaker en televisiepresentator Theo van Gogh rond negen uur ’s ochtends in de Amsterdamse Linnaeusstraat ter hoogte van avondwinkel “Night Bite,”gevestigd op de Linnaeusstraat 24, door acht kogels uit het HS 2000-pistool van Mohammed Bouyeri getroffen werd, waarna dezelfde Mohammed Bouyeri Theo van Gogh de keel doorsneed met een groot mes en hetzelfde mes daarna tot aan zijn ruggengraat in de borst van Theo van Gogh stak. Met de dood tot gevolg.

Wereldberoemd zijn in Nederland en toch onopgemerkt overlijden. Het zal je maar gebeuren.

C.S. Lewis overleed in zijn woning in Oxford aan nierfalen, 55 minuten voordat John Fitzgerald Kennedy werd doodgeschoten.

Aldous Huxley, die wereldfaam oogstte met zijn dystopische roman “Brave New World,” overleed in zijn woning in Hollywood, Los Angeles, Californië aan de gevolgen van strottenhoofdkanker. Twee uur en vijftig minuten na de dood van John Fitzgerald Kennedy.

De sterfdatum van 22 november 1963, die Kennedy, Lewis en Huxley deelden, vormde voor Peter Kreeft, professor in de filosofie aan Boston College, Boston, Massachusettes en King’s College, Manhattan, New York, de inspiratiebron voor de publicatie in 1982 van het boek “Between Heaven and Hell: A Dialogue Somewhere Beyond Death with John F. Kennedy, C.S. Lewis & Aldous Huxley.”

Op 22 november 1963 verscheen de tweede langspeelplaat van The Beatles “With the Beatles.” De Beatlemania!, die na het verschijnen van “With the Beatles” wereldwijd gestalte kreeg, heeft volgens veel historici een grote rol gespeeld in het verwerken van het nationale trauma dat door de moord op John F. Kennedy in de Verenigde Staten was ontstaan.

Robert Hardy speelde in 1966 naast Beatle John Lennon, die de rol van musketier Gripweed speelde, de rol van Britse Generaal in de min of meer geflopte bioscoopfilm van Richard Lester, de “black comedy” “How I Won the War,” die in oktober 1967 werd uitgebracht.

Richard Lester, die in 1984 van muziekzender MTV een speciale onderscheiding ontving als “Father of the Music Video,” was eerder de regisseur van de twee enorm populaire Beatles films “A Hard Day’s Night” (1964) en “Help!” (1965), die met een respectievelijk budget van 189.000 (“A Hard Day’s Night”) en 1,5 miljoen Britse ponden (“Help!”) en astronomische winsten van vele tientallen miljoenen per film, twee van de meest lucratieve projecten uit de filmgeschiedenis werden.

De opnamen van “How I Won the War” vonden plaats in de herfst van 1966 in de Duitse deelstaat Nedersaksen, in de Bergen-Hohne Training Area, Verden an der Aller en Achim. Verdere opnamen werden gemaakt in de provincie Almeria in Spanje.

Tijdens het vele wachten tussen de opnamen van de film door schreef John Lennon aan tientallen versies van zijn latere meesterwerk “Strawberry Fields Forever” in de door hem gehuurde villa “Santa Isabel,” omdat de smeedijzeren toegangspoorten van “Santa Isabel” en de hem weelderig omringende vegetatie deden denken aan “Strawberry Field,” een groot park dat hoorde bij een vestiging van het Leger des Heils dat zich vlak achter het huis bevond waar John Lennon het grootste deel van zijn jeugd doorbracht, van 1946 tot 1963, 251 Menlove Avenue, in de wijk Woolton in Liverpool.

Op 8 december 1980 werd John Lennon, op het moment dat hij na thuiskomst van opnamesessies in studio de “Record Plant,” om 22.50 uur de boogingang van het Dakota-gebouw aan 72nd Street in New York betrad, waar hij meerder appartementen bewoonde, vier keer in zijn rug geschoten door “lone wolf” Mark David Chapman met een .38 Charter Arms Special-revolver. John Lennon werd nog in een politieauto naar het Mount Sinai West Hospital gebracht, maar had al te veel bloed verloren en overleed kort daarna op 40-jarige leeftijd. Om 23.15 werd hij dood verklaard.

We zullen Robert Hardy missen.

Algemeen werd aangenomen dat Joseph Nicéphine Niépce als de eerste fotograaf in de geschiedenis beschouwd kan worden (1826), ondanks het feit dat zijn opnamen de blootstelling aan belichting buiten zijn camera obscura niet overleefden. Vanwege dit laatste feit schoven andere historici liever Louis Daguerre naar voren als de echte eerste fotograaf, omdat zijn foto’s wel het daglicht konden verdragen (1838).

Mijn verbazing was groot toen ik afgelopen week werd benaderd door een fervent lezer van mijn boeken, die als conservator werkzaam is in het Rijksmuseum te Amsterdam. In een van de talloze archieven van het museum had hij een foto ontdekt, die gemaakt zou zijn in de lente van 1642, waarop volgens hem een voorouder van mij moet staan in het gezelschap van niemand minder dan Rembrandt van Rijn.

In eerste instantie weigerde ik de conservator te geloven. Een voorouder die als twee druppels water op mij lijkt in het gezelschap van de grootste schilder aller tijden. Dit leek mij toch al te zot. Maar de conservator zei dat hij het kon bewijzen, omdat hij bij de foto ook een briefje had aangetroffen dat waarschijnlijk door de ons onbekende fotograaf geschreven moet zijn. De tekst van het briefje luidde:

“Op dezus footus sij tea zyn hoea den berooeamdus dykhtear Peatrus Nykoolaaeszoon Maebelus den skhyldear Reambraendt van Righn advyas gheaft ovear den koompoositiea van Reambraendt’s skhildery ‘Dea koompaghnie vaen kapyteyn Fraens Baennynkck Kookq ende luyteanant Wyllem vaen Ruyteanburgh maeackt zikh geread om uyt te maerkhearean’, oock wel beackend aels ‘Dea Naekhtwaekht’.”

De vertaling van de Oud-Nederlandse tekst luidt: “Op deze foto is te zien hoe de beroemde dichter Petrus Nicolaaszoon Mabelus de schilder Rembrandt van Rijn advies geeft over de compositie van Rembrandt’s schilderij ‘De compagnie van kapitein Frans Banninck Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh maakt zich gereed om uit te marcheren’, ook wel bekend als ‘De Nachtwacht’.”

Na het zien van zo veel overtuigend historisch bewijs moest ik de conservator wel toegeven dat we hier zonder twijfel te maken hebben met de oudst bekende foto ter wereld. Stom toevallig is er een van mijn vele voorouders op te zien. Dat had iedereen kunnen gebeuren.

Op 25 november 2024 vindt de publicatie plaats van het zevende boek van Peter Mabelus, ‘Mabelus in 120 woorden’. Het boek is nu al te reserveren in alle boekwinkels en webshops.

“Stort je in een tombola van grootse literatuur, waarbij de lach nooit ver weg is.”

Ik dacht dat het fenomeen niet meer bestond: een koord uit de brievenbus, zodat spelende kinderen en hun kameraden niet steeds aan hoeven te bellen, of om moeten lopen, om de woning te kunnen betreden. Door middel van een korte ruk aan het koord sta je binnen een mum van tijd in de hal.

Vanmiddag moest ik mijn ogen toch echt geloven. Een koordje uit de brievenbus, zomaar in het centrum van Deventer. Joelende kinderen op straat. Verlicht door een lentezonnetje in oktober.

Het deed mij terugdenken aan mijn kindertijd rond 1970, toen zo’n koordje de gewoonste zaak van de wereld was en wantrouwen en angst de publieke ruimte nog niet beheersten.

Wie dertien jaar is in 1960 – zoals Cees – en opgroeit in een Utrechtse nieuwbouwwijk, in een groot en streng roomskatholiek gezin, begint met een hopeloze achterstand aan de ontdekkingstocht van het leven.

De omstandigheden waaronder de jonge Parisienne Isabelle opgroeit, zijn heel wat aangenamer. Zij is de dochter van liedjesschrijver Robert Gall, die onder andere ‘La mamma’ schreef voor Charles Aznavour en ‘Les amants merveilleux’ voor Edith Piaf.

In de zomer van 1961 kruisen de wegen van Isabelle en Cees elkaar op het strand van Saint-Lunaire in Bretagne. Voor beiden is het hun eerste, onbeholpen kennismaking met de liefde, gedoemd om te mislukken, maar niettemin uniek en onvergetelijk.

Vier jaar later heet Isabelle France Gall en wint ze met het door Serge Gainsbourg gecomponeerde ‘Poupée de cire, poupée de son’ het Eurovisie Songfestival.